Śluza w Bialej Górze

Zespół Śluz w Białej Górze (Gmina Sztum)

Zespół Śluz w Białej Górze

Obiekt ukazuje nam historię naszego terenu i jednocześnie prezentuje, jak od wieków ludzie próbowali okiełznać żywioł-wodę. Punkt rozdziału wód Wisły na dwa główne ramiona, zwany Cyplem lub Narożnikiem Montowskim był od dawna jednym z kluczowych punktów w działalności człowieka na Wiśle, zaś sposób rozdziału wód powodował w przeszłości liczne zatargi.


Mocą kolejnej decyzji w 1900 r. postanowiono wykonać regulację Nogatu. Regulacja Nogatu to praktycznie całkowite odcięcie dopływu z Wisły do Nogatu, obecnie Nogatem płynie do 30 m3/s (co stanowi ok. 3% przepływu średniego Wisły). Rzekę Nogat skanalizowano przyjmując, że szlak winien umożliwiać ruch statków o nośności 400 ton, długości 55m, szerokości 8 m i zanurzeniu 1.6 m. Stały poziom wód Nogatu zapewniają trzy stopnie wodne: Michałowo, Rakowiec, Szonowo o praktycznie identycznej konstrukcji, różniące się jedynie spadem i drobnymi szczegółami konstrukcyjnymi. Tak więc historia zatoczyła koło: kiedyś Nogatem płynęło ok. 87% przepływu Wisły obecnie niecałe 3%.

Obecny stan węzła wodnego Biała Góra ukształtował się w XIX – XX w. Z połowy XIX w. (1852 r.) pochodzi tzw. wielki upust – najstarszy element węzła (przebudowany w 1879 roku). Prace przy budowie właściwego, obecnie eksploatowanego stopnia rozpoczęto w sierpniu 1912 roku, zakończono w 1915 r. Najpóźniej powstała obecnie nieużywana mała śluza w ujściu Liwy do Nogatu (wybudowana w latach 30-tych XX-tego wieku dla potrzeb żeglugi niewielkich jednostek rzeką Liwą).


Dane adresowe

Gmina Sztum

82-400 Biała Góra



Śluza powstała w...